Udaberria aurrera doan honetan eta, batez ere, udan hasten da tomatearen sasoirik onena. Horrek ez du esan nahi urtarrileko tomatea produktu ezberdin bat denik, baina ia halaxe dela dirudi: orain merkatuan aurkitzen dugunak –eguzkitan heldu eta unerik egokienean bildutako tomateak– ez du batere zerikusirik neguko tomatearekin...

Zergatik ez dute zapore bera tomate guztiek?

Heltze-puntua da gakoa. Tomate bat garaia baino lehen biltzen denean, garraioan eta apaletan emango duen egunetan hobeto iraun dezan, azukreak, azidotasuna eta, batez ere, osagai aromatikoak garatzen dituen prozesua eteten da. Prozesu oso hori gabe, begiratu batera perfektua dirudien, baina zaporeari dagokionez ezer esaten ez duen tomatea da emaitza.

Tomate sasoian, eta ortuan heltze-prozesu naturala izan duenean, nutrizio-profila ere hobeto aprobetxatzen du tomateak. Nabarmentzekoa da likopenoa duela –horri esker du kolore gorria–, antioxidatzaile garrantzitsua, EFSA (Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritza) erakundearen arabera kalte oxidatzailearen aurrean zelulak babesten laguntzen duena. Gainera, C eta A bitaminak, potasioa eta zuntza ditu, eta kaloria kantitate oso txikia: 20 bat kcal 100 gramo bakoitzeko. Hementxe duzu tomatearen onura guztiei buruzko informazio gehiago, eta zergatik merezi duen bere lekua gure dietan.

Nola aukeratu tomate on bat

Hona hemen tomate kutxa baten aurrean zaudenean benetan garrantzitsuak diren seinaleak:

• Usaina: hauxe da adierazle fidagarriena. Zaporea duen tomate bati sudurrera hurbildu orduko hartzen zaio usaina, baita azala badu ere. Usainik ez badu, ez du zaporerik izango.
• Testura: ukitzen dugunean zertxobait hondoratu behar da, baina biguna egon gabe. Guztiz gogorra baldin badago, horrek esan nahi du ez dela behar bezala heldu.
• Pisua: ondo hidratatutako tomate batek dirudiena baino pisu handiagoa izaten du. Proba ezazu eskuan hartuta.
• Txortena: txortena berde eta fresko mantentzen bada, horrek esan nahi du duela gutxi bildu dutela.

Errezetaren arabera, zein barietate erabili

Tomate guztiek ez dute edozertarako balio, eta batzuen eta besteen arteko aldeak ezagutzeak sukaldean etekin handiagoa ateratzen laguntzen du:

• Adar-tomatea edo biribila: moldakorrena. Ideala da entsaladatarako, ogitartekoan jartzeko eta plater gordinetarako.
• Tomate udarekara: mamitsua eta ur gutxiagokoa, saltsa eta frijitukietarako ezin hobea.
• Cherry tomatea: gozoa eta kontzentratua, mokadu batean edo entsalada arinetan jateko pentsatua.
• Idi-bihotz tomatea: udako altxorra. Handia, urtsua eta zapore bizikoa. Gatza, olioa eta kalitatez ogia baino ez ditu behar.
• Raf: azidoagoa eta aromatikoagoa da, andaluziar gosaritarako edo gordinik olio onarekin jateko oso preziatua.
• Baserriko tomatea: inguruko ekoizleek arreta handiz landutako tomatea. Sasoiko, 0 kilometroko eta zapore handiko produktua.

Nola kontserbatu (eta hozkailua zergatik ez den ideia ona)

Hotza da tomatearen etsairik handiena. Tomatea hozkailuan sartzeak zaporea garatzen jarraitzen duten prozesuak geldiarazi eta bere testura eraldatzen du, irintsu bihurtuz. Egokiena da giro-tenperaturan gordetzea, eguzkiaren zuzeneko argitasunetik aldenduta. Oraindik berde samar baldin badago, utz ezazu dagoeneko helduta dauden beste fruta batzuetatik gertu, heltze-prozesua modu naturalean azkartu dezan.

Behin moztu eta gero, bai, orduan sar dezakegu hozkailuan –ondo estalita–, baina egunean bertan kontsumitzea komeni da, ez dezan zaporea gehiegi galdu.

Tomatearen sasoirik onena hasten ari den honetan, produktu hau benetan aprobetxatzeko unea da. BM Supermerkatuetan, sasoiko tomate freskoak aurkituko dituzu, etekinik handiena ateratzeko prest daudenak, entsalada soil batean, zein udako gazpatxo suspergarri batean.

Zein da zure barietate gogokoena? Konta iezaguzu Facebook, X, Instagram edo TikTok-en.

BM Kontuaren SMS komunikaziorik jaso nahi ez baduzu, harpidedun izateari utzi dezakezu zure profilean hemen sartuz edo 900 555 300 telefonora deituz.